Khi đơn vị thi công chuyển cho tôi tập hợp đồng dày 47 trang, tôi cười xòa bảo thẳng họ cứ ký giúp cho nhanh. Đến hôm bàn giao tôi mới ngộ ra vì sao họ tủm tỉm mãi. Tôi là kỹ sư phần mềm 15 năm, quen việc code hơn là ngó bản vẽ, nên cái hợp đồng kia chỉ là giấy tờ thủ tục. Bây giờ nhìn lại, tôi chỉ ước mình đã đọc từng dòng một. Bài chia sẻ này là để cảnh tỉnh những ai sắp làm biệt thự #keyword#, chứ không phải để kể lể. Nếu bạn sắp ký một hợp đồng tương tự, thì đọc tiếp đi rồi sẽ hiểu vì sao tôi nói vậy.
Trang 3 đến trang 12 toàn chữ nhỏ và tôi chả hiểu đang ký cái gì
Tôi không thể quên cái kiểu đọc lướt phần điều khoản chung khi ký hợp đồng. Toàn những thuật ngữ mơ hồ kiểu “bên B có trách nhiệm phối hợp”, đọc xong tôi chỉ muốn bỏ qua. Phần phạt vi phạm tiến độ tôi lướt như không thấy. Hậu quả thể hiện rõ khi họ bàn giao chậm 4 tháng, tôi không thể đòi một đồng phạt nào do điều khoản ghi rất mập mờ. Vật tư cũng là một mớ hỗn độn. Điều duy nhất tôi để ý là “gạch lát cao cấp”. Tôi hình dung toàn gạch xịn nhập ngoại, hóa ra họ dùng gạch trong nước giá 180k/m2. Tôi gọi hỏi thì họ bảo “cao cấp là do mình quyết định”. Nghe xong tôi chỉ biết cười một bản hợp đồng trọn gói mà không ghi rõ chủng loại, mã hiệu thì khác gì tờ giấy trắng. Tôi biết mình cũng có lỗi, và nếu có người bảo tôi rằng mấy dòng chữ nhỏ kia mới là thứ đắt tiền nhất, tôi đã không lướt qua nhanh đến vậy.
Cái bảng chi tiết vật tư ấy là thứ tôi không bao giờ được thấy
Sau khi ký hợp đồng, tôi từng đòi xem bảng giá chi tiết nhưng họ khéo léo từ chối. Họ bảo bảng đó là bí quyết nghề, tôi lại chủ quan rằng giá cả thị trường đại khái cũng biết. Chờ đến khi so sánh với thị trường, tôi phát hiện một loại đá ốp bếp ghi trong báo giá 2,8 triệu/m2, còn ngoài thị trường cùng loại chỉ 1,7 triệu. Chênh lệch 40% cho một tấm đá ốp bếp đủ khiến tôi hoảng thì những chỗ khác còn tệ thế nào. Tôi bèn tự mình liệt kê tất cả vật tư được nhắc trong hợp đồng rồi tự đi khảo giá từng món. Việc đó ngốn của tôi gần 3 tuần, nhưng tôi có một bảng chênh lệch dài hơn 12 trang. Có những thứ chỉ chênh 5-10%, nhưng cũng có những món tôi không thể ngờ như bồn cầu nhập khẩu hóa ra hàng lắp ráp trong nước. Điều buồn cười là nếu ngay từ trước khi ký tôi đòi bảng kê, họ không thể từ chối thẳng thừng như vậy. Nhưng tôi đã không làm nên giờ tôi chỉ muốn nhắc bạn một chuyện duy nhất, ở bất kỳ hợp đồng trọn gói nào, bảng vật tư chi tiết phải là phụ lục bắt buộc và phải ghi rõ mã sản phẩm, hãng sản xuất. Nếu nhà thầu lảng tránh, thì tốt nhất đừng ký.
Ngày nghiệm thu tôi mang theo kính lúp và một người bạn làm kỹ sư xây dựng
Đến ngày nghiệm thu, tôi rủ thêm anh bạn kỹ sư mà là một anh bạn làm kỹ sư xây dựng 20 năm. Tôi còn thủ sẵn kính lúp vì nghĩ phải soi từng vết nứt. Thế mà anh bạn tôi chẳng dùng đến, anh đi một mạch quanh các phòng rồi lấy cuốn sổ nhỏ ghi chép tới tấp. Chuyện đầu tiên là khoan trúng dây điện ở phòng ngủ chính, tường ố vàng vì nước. Tiếp theo là gạch ốp bể góc khu vệ sinh tầng hai, nhìn kỹ mới thấy vữa trát che đi. Đến chân cầu thang tôi đã bực, tay vịn gỗ bên trái cao hơn bên phải 2cm. Tổng cộng anh ấy chỉ ra 15 điểm bao gồm cả kỹ thuật lẫn thẩm mỹ. Tôi đứng như trời trồng, đội thi công bật cười. Tổ trưởng đội thi công còn nói thẳng “nhà ai chả thế”. Câu nói đó làm tôi sôi máu vì tôi biết mình không thể làm gì bởi trong hợp đồng chẳng hề nhắc nghiệm thu chi tiết. Rốt cuộc tôi phải bỏ tiền thuê giám định riêng hết 18 triệu cho một bản kết luận, nhưng nhờ đó tôi có lý do buộc họ sửa. Nếu tôi không rủ anh bạn kỹ sư đi cùng, chắc tôi đã ký nhận nhà luôn trong ngày và 15 lỗi đó sẽ thành của tôi vĩnh viễn.
Bài học từ 47 trang giấy và cách tôi đọc lại toàn bộ từng dòng sau khi chuyển vào ở
Sau khi chuyển vào căn biệt thự, tôi dành cả buổi tối đọc lại 47 trang một cách căm phẫn. Tôi tự so sánh từng điều khoản với thực tế giữa những gì hợp đồng cam kết và những gì hiện hữu. thi công nội thất biệt thự trọn gói hình nhất là yêu cầu điện áp hợp đồng ghi “điện áp ổn định, có chống sét”, thực tế cứ mở điều hòa là đèn chập chờn. Rồi chống thấm sân thượng ghi rõ chống thấm 3 lớp bảo hành 5 năm, mưa đầu mùa là trần nhà đã thấm nước. Còn bảo hành thì tưởng đơn giản chỉ ghi bảo hành 24 tháng, chẳng rõ hạng mục nào, thì ra bảo hành chỉ gồm phần thô, còn nội thất, sơn, gạch thì tự chịu. Tôi ngồi cộng lại toàn bộ tiền sửa những lỗi đáng lẽ nhà thầu phải lo và cái tổng làm tôi sốc, tới gần 300 triệu trong năm đầu, tức là gấp 10 lần chi phí thuê luật sư rà soát hợp đồng. Bây giờ tôi chỉ muốn khuyên bạn một điều trước lúc đặt bút ký hợp đồng trọn gói, hãy thuê một luật sư chuyên về xây dựng soát lại hợp đồng và sửa từng điều khoản. Số tiền đó chỉ bằng 1/10 cái giá phải sửa sau này, chưa kể mớ căng thẳng, bực bội kéo dài. Nếu bạn lỡ ký rồi, thì ngày hôm nay, ngay bây giờ, hãy đọc lại từng dòng hợp đồng của mình và liệt kê xem có gì khác thực tế không. Tôi biết việc này chẳng vui vẻ gì, nhưng đọc hợp đồng bây giờ vẫn tốt hơn là khóc khi phát hiện sai sau này. Biệt thự của tôi vẫn đứng vững đến hôm nay, nhưng mỗi lần nhìn thấy vết nứt chân tường là tôi lại nhớ bài học về sự chủ quan. Còn bạn, đã bao giờ đọc kỹ một bản hợp đồng xây dựng nào chưa? Chưa thì tôi khuyên bạn nên bắt đầu ngay.