Khi đơn vị thi công đưa tôi bộ hồ sơ hợp đồng 47 trang, tôi bật cười nói với họ ký đại đi cho xong. Đến hôm bàn giao tôi mới hiểu vì sao họ tủm tỉm mãi. Tôi vốn làm kỹ sư phần mềm 15 năm, quen việc code hơn là đọc bản vẽ, nên cái hợp đồng kia với tôi chỉ là thủ tục. Ngẫm lại thì, tôi chỉ ước mình đã đọc từng dòng một. thi công nội thất biệt thự hiện đại chuyện này để nhắc nhở những người sắp bước vào #keyword#, chứ không phải để kể lể. Nếu bạn sắp ký một hợp đồng tương tự, ngồi xuống đọc tiếp và chớ dại làm như tôi.
Trang 3 đến trang 12 toàn chữ nhỏ và tôi chả hiểu đang ký cái gì
Tôi nhớ như in Cảm giác lật nhanh phần điều khoản chung khi ký hợp đồng. thi công nội thất biệt thự trọn gói thứ ngôn ngữ luật sư dạng “tùy theo tiến độ thực tế”, đọc xong tôi chỉ muốn bỏ qua. Điều khoản phạt chậm tiến độ tôi lướt như không thấy. Hậu quả thể hiện rõ khi họ bàn giao chậm 4 tháng, tôi không thể đòi một đồng phạt nào vì hợp đồng ghi “thời gian hoàn thành có thể điều chỉnh”. Chuyện vật tư càng tệ hơn. Chỗ duy nhất tôi chịu khó đọc là mô tả “gạch lát nền cao cấp”. Tôi cứ nghĩ đến gạch nhập khẩu bóng đẹp, hóa ra họ dùng gạch trong nước giá 180k/m2. Khi tôi thắc mắc, họ trả lời “cao cấp là tùy định nghĩa”. Đến lúc ấy tôi mới hiểu một bản hợp đồng trọn gói nhưng không hề ghi rõ mã sản phẩm thì cũng như không có hợp đồng. Tôi không đổ lỗi hoàn toàn cho họ, nhưng nếu ai đó nói với tôi rằng những điều khoản chữ nhỏ ấy tốn kém nhất, tôi đã không lướt qua nhanh đến vậy.
Cái bảng chi tiết vật tư ấy là thứ tôi không bao giờ được thấy
Ngay sau khi đặt bút ký, tôi có hỏi xin bảng báo giá chi tiết nhưng nhà thầu chỉ cười trừ. Họ bảo bảng đó là bí quyết nghề, tôi lại chủ quan rằng giá cả thị trường đại khái cũng biết. Chờ đến khi so sánh với thị trường, tôi phát hiện một loại đá ốp bếp mà họ báo giá 2,8 triệu/m2, trong khi ngoài chợ loại tương tự chỉ 1,7 triệu. Gần 40% chênh lệch chỉ riêng hạng mục mặt bếp đã làm tôi choáng váng thì những chỗ khác còn tệ thế nào. thi công nội thất biệt thự hiện đại là tôi tự tay lập bảng từng loại vật tư xuất hiện trong hợp đồng rồi tự đi khảo giá từng món. Tôi mất 3 tuần ròng để làm việc này, cuối cùng tôi có danh sách chênh lệch tới 12 trang. Có món chỉ chênh 5-10%, nhưng không ít món tôi không tưởng tượng nổi như bồn cầu nhập khẩu hóa ra hàng lắp ráp trong nước. Điều buồn cười là nếu ngay từ trước khi ký tôi đòi bảng kê, họ không thể từ chối thẳng thừng như vậy. Nhưng tôi đã không làm và giờ tôi chỉ muốn nói với bạn có một điều thế này, ở bất kỳ hợp đồng trọn gói nào, bảng vật tư chi tiết phải là phụ lục bắt buộc và ghi rõ từng mã hàng, thương hiệu. Nếu họ bảo làm gì có bảng đó, thì tốt nhất đừng ký.
Ngày nghiệm thu tôi mang theo kính lúp và một người bạn làm kỹ sư xây dựng
Đến ngày nghiệm thu, tôi rủ thêm anh bạn kỹ sư mà là một anh bạn làm kỹ sư xây dựng 20 năm. Tôi còn thủ sẵn kính lúp vì định soi từng chi tiết nhỏ. Thế mà anh bạn tôi chẳng dùng đến, anh đi một mạch quanh các phòng rồi rút sổ tay ra ghi lia lịa. Thứ nhất, có chỗ khoan trúng dây điện trong phòng ngủ chính, tường bị chảy nước. Tiếp theo là gạch ốp bể góc ở nhà vệ sinh tầng hai, phải nhìn gần mới thấy lớp vữa che khéo. Đến chân cầu thang tôi đã bực, tay vịn gỗ bên trái cao hơn bên phải 2cm. Anh bạn tôi đếm ra 15 lỗi cả về kỹ thuật lẫn mỹ quan. Tôi đứng như trời trồng, đội thi công bật cười. Ông tổ trưởng còn trấn an “nhà ai làm cũng có tì vết”. Câu đấy nghe xong tôi chỉ muốn nổi khùng vì tôi hiểu mình chẳng thể ép họ vì hợp đồng của tôi không có mục nghiệm thu kỹ thuật. Rốt cuộc tôi phải bỏ tiền thuê giám định riêng hết 18 triệu cho một bản kết luận, nhưng ít nhất tôi có căn cứ để yêu cầu họ sửa. Nếu tôi không rủ anh bạn kỹ sư đi cùng, chắc tôi đã ký biên bản nghiệm thu ngay tại chỗ và 15 lỗi này sẽ chẳng bao giờ được sửa.
Bài học từ 47 trang giấy và cách tôi đọc lại toàn bộ từng dòng sau khi chuyển vào ở
Khi đã dọn vào ở được vài tháng, tôi ngồi đọc lại toàn bộ hợp đồng với tâm trạng bực bội. Tôi tự so sánh từng điều khoản với thực tế giữa điều khoản hợp đồng và thực trạng ngôi nhà. Điển hình nhất là yêu cầu điện áp hợp đồng ghi “điện áp ổn định, có chống sét”, thực tế cứ mở điều hòa là đèn chập chờn. Rồi đến chống thấm sân thượng hợp đồng ghi “chống thấm 3 lớp, bảo hành 5 năm”, vậy mà mưa một trận là trần tầng dưới loang lổ. Bảo hành, một chuyện tưởng chừng đơn giản hợp đồng ghi “bảo hành 24 tháng” nhưng không nói rõ phạm vi, hóa ra họ chỉ bảo hành kết cấu thô, còn nội thất và sơn là tự lo. Tôi tính sơ sơ chi phí khắc phục những lỗi đáng lẽ nhà thầu phải lo và con số làm tôi giật mình, gần 300 triệu đồng cho một năm đầu, tức là gấp 10 lần chi phí thuê luật sư rà soát hợp đồng. Bây giờ tôi chỉ muốn khuyên bạn một điều trước khi ký bất kỳ hợp đồng trọn gói nào, đừng tiếc 30 triệu thuê luật sư chuyên ngành soát lại hợp đồng và sửa từng điều khoản. 30 triệu đó rẻ hơn 10 lần so với hậu quả để lại, chưa nói đến mệt mỏi vì phải đi đòi quyền lợi. Với những ai đã đặt bút ký, thì hãy dành ngay tối nay, hãy soát lại toàn bộ hợp đồng của bạn và tự tạo một bảng so sánh với thực tế. Tôi biết có thể bạn không muốn nghĩ về điều đó, nhưng đọc hợp đồng bây giờ vẫn tốt hơn là khóc khi phát hiện sai sau này. Căn nhà 400m2 của tôi vẫn đang đứng đó đến bây giờ, nhưng mỗi lần nhìn thấy vết nứt chân tường là tôi lại nhớ bài học về sự chủ quan. Còn bạn đã từng đọc kỹ một bản hợp đồng xây dựng nào chưa? Chưa thì tôi khuyên bạn nên bắt đầu ngay.